Herta Müller - Ademschommel

In de zomer van 1944, toen het Rode Leger al diep in Roemenië was doorgedrongen, werd de fascistische dictator Antonesca gearresteerd en terechtgesteld.

Roemenië capituleerde en verklaarde zijn voormalige bondgenoot nazi-Duitsland de oorlog. Sovjetgeneraal Vinogravod eiste vervolgens in naam van Stalin alle in Roemenië wonende Duitsers op voor de wederopbouw van de door de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog verwoeste Sovjet-Unie.

Alle Duitse mannen en vrouwen tussen zeventien en vijfenveertig jaar werden naar Russische werkkampen gedeporteerd om dwangarbeid te verrichten.

Geen enkele Roemeen werd graag aan die fascistische periode van zijn vaderlandse geschiedenis herinnerd, waardoor de deportaties lang een taboeonderwerp in de Roemeense maatschappij waren. Alleen binnen de eigen familie werd er soms over de kampjaren gesproken, maar slechts zelden sijpelde van die gesprekken iets naar buiten.

De belangrijkste romans van de 21ste eeuw

De 21 belangrijkste romans van de 21ste eeuw zijn bekend.

De vraag is nu: wat zou nummer 22 zijn?

Welke titels vindt u ontbreken?

De lijstjes zijn geteld, de balans is opgemaakt. 

De Groene Amsterdammer presenteert de 21 belangrijkste romans van de 21ste eeuw - volgens meer dan veertig Nederlandse academici, recensenten, publicisten, uitgevers en schrijvers.

De lijst is:

1. Tirza, Arnon Grunberg, 2006
2. De welwillenden, Jonathan Littell, 2006
3. Saturday, Ian McEwan, 2005
4. The Road, Cormac McCarthy, 2006
5. Platform, Michel Houellebecq, 2000
6. Austerlitz, W.G. Sebald, 2001
7. Het schervengericht, A.F.Th. van der Heijden, 2007
8. The Corrections, Jonathan Franzen, , 2001
9. The Human Stain, Philip Roth, 2000
10. Sneeuw, Orhan Pamuk, 2002
11. Agaat, Marlene van Niekerk, 2004
12. The plot against America, Philip Roth, 2004
13. Casino, Marja Brouwers, 2004
14. What is the what, Dave Eggers, 2006
15. Atonement, Ian McEwan, 2001
16. Kafka op het strand, Haruki Murakami, 2002
17. De asielzoeker, Arnon Grunberg, 2003
18. Europe Central, William T. Vollmann, 2005
19. On Beauty, Zadie Smith, 2005
20. Kalme Chaos, Sandro Veronesi, 2005
21. Siegfried, Harry Mulisch, 2001

Herta Müller - Hartedier

Herta Müller, winnares van de Nobelprijs voor literatuur 2009 brengt het leven in een dictatuur als geen ander zo dichtbij.

Herta Müller woont sinds 1987 in Duitsland. Haar werk werd er onder meer onderscheiden met de Ricarda-Huch-Preis, de Marieluise-Fleisser-Preis, de Kleist-Preis, de Kranichersteiner-Literaturpreis en voor Hartedier ontving zij de Aristeionprijs voor Europese literatuur rn de Irish Book Award.

Het verhaal begint in een studentenhuis in het Roemenië van Ceausescu. Een groep vrienden verzet zich tegen de communistische dictatuur door kleine, maar moedige daden: het lezen van geheime boeken, het fotograferen van wantoestanden, het helpen van dwangarbeiders. Maar aan de spionnen van de geheime dienst valt niet te ontsnappen en de vrienden worden al snel geïntimideerd.

De verschrikking van de Roemeense dictatuur is door haar eigen levenservaringen het vaste thema van Müller. Daarnaast heeft haar werk een grote poëtische kracht. Ze schrijft in een erg beeldende en ritmische taal en ze suggereert meer dan ze vertelt. Niet echt toegankelijk, maar wel heel intrigerend en écht de moeite om te ontdekken.

Karl Ove Knausgard - Vader

Vader is het eerste boek in een serie van zes autobiografische 3.400 pagina's tellende romans over het leven van de Noor Karl Ove Knausgård. Het eerste deel van deze serie verscheen in 2009 en het laatste is in Noorwegen net uit. De Geus komt nu met de Nederlandse vertaling van het eerste boek, Vader.

Vader begint met een zeer gedetailleerd verslag van Knausgårds jeugd in een klein dorp in Noorwegen. Op zich niets bijzonders: school, gitaar en onbereikbare meisjes. Maar dan wel gesitueerd tussen de Noorse bomen, fjorden en mistige weggetjes die Knausgård mooi beschrijft. Maar waar het uiteindelijk allemaal om draait, is de moeilijke relatie met zijn vader. Voor de buitenwereld een gerespecteerd leraar en lokale politicus, maar thuis een zwijgzame en onvoorspelbare man waar Knausgård bang voor is. In het tweede deel van Vader hoort Knausgård, inmiddels eind twintig, dat zijn vader met wie hij al een tijd geen contact heeft, zich dood heeft gedronken.

José Saramago - De Stad der Zienden

De Stad der Zienden heeft op het eerste zicht niets te maken de roman De Stad der Blinden en is ogenschijnlijk een compleet ander verhaal. José Saramago maakt ons in het begin van de roman deelgenoot met een verkiezingsdag in een niet nader gedefinieerd land. Ook de deelnemende partijen worden niet nader genoemd (partij van links, rechts of het midden) Op een afstandelijke wijze wordt verteld hoe de uitslag de politieke wereld met verstomming slaat. Het overgrote deel van de inwoners van de hoofdstad heeft immers blanco gestemd. De machthebbers besluiten dat de verkiezing ongeldig wordt verklaard en organiseren een nieuwe verkiezing. Verborgen stellen ze spionnen en politie in burger op die moeten nagaan wat er bij de bevolking leeft om hun gedrag te kunnen verantwoorden. Op de nieuwe verkiezingsdag stemt een nog groter deel van de bevolking van de hoofdstad blanco.

De regering beslist vijfhonderd personen te ondervragen, maar niemand van de inwoners komt uit voor zijn stemgedrag. Rechten worden ingeperkt en een staat van beleg wordt over de stad uitgesproken. De bevolking reageert uiteindelijk door massaal de straat op te komen met pamfletten en vlaggen waar op staat "ja, ik heb blanco gestemd." De eerste minister beslist tot een drastische maatregel. De ongehoorzame burgers en hun stad worden afgezonderd van de rest van het land om het "virus" in te dammen. Heel het politieke systeem trekt zich weg uit de hoofdstad die wordt overgelaten aan haar grillige kiezers.

José Saramago - De Stad der Blinden

De Stad der Blinden is een boek dat je moet gelezen hebben. Ik ben persoonlijk niet de grootste fan van de schrijfstijl van Nobelprijswinnaar José Saramago, maar het verhaal is zo meeslepend dat het verslavend is. Het leest ook echt als een thriller en na enig opzoekingswerk kan ik bevestigen dat het in 2008 ook werd verfilmd (Blindness). Saramago gebruikt in dit boek evenals in andere boeken geen eigennamen, maar eerder omschrijvingen om personages weer te geven, zoals bv. de oogarts of het meisje met de zonnebril. Dit zorgt voor een zekere afstandelijkheid en ook een soort filmische opname alsof je als toeschouwer op het gebeuren neerkijkt. Eens je hieraan went, kan je genieten van een sterk verhaal dat ontstaan is uit het basisidee wat als ... iedereen blind zou worden.                               

Een man wordt blind als hij in de auto zit en wordt door een bijstander naar huis gevoerd. De vrouw van de blinde man neemt hem mee naar de oogarts, die geen oorzaak voor de plotselinge blindheid kan vinden. Vrij snel daarna worden andere mensen, die met de eerste blinde in contact zijn gekomen, ook blind zoals de oogarts, de man die de eerste blinde naar huis bracht (en vervolgens diens auto stal) en een aantal patiënten uit de wachtzaal. De blinden worden in quarantaine geplaatst in een psychiatrische instelling en er komen snel mensen bij. Afgesloten van de rest van de wereld zijn ze op elkaar aangewezen. En dan komt het slechtste in de mens naar boven.

Tom Lanoye op longlist Nobelprijs

De Belgische schrijver Tom Lanoye maakt kans op de Nobelprijs Literatuur. Hij zou staan op de longlist van auteurs die in aanmerking komen. Dat heeft minister van Staat Marc Eyskens gezegd in het Radio 1-programma 'Nieuwe Feiten'.

'Ik hoor dat het de bedoeling is Lanoye voor te dragen vanuit Vlaanderen, maar ook vanuit Nederland', aldus Eyskens die lid is van de Koninklijke Academie voor Wetenschappen en Kunsten te Brussel.

Het zou gaan om een gezamenlijke voordracht van de Koninklijke Academie van de Nederlandse Letteren in Gent, de Koninklijke Academie voor Wetenschappen en Kunsten te Brussel en Vlaanderen en de Koninklijke Academieën in Nederland.

Lanoye moet zeker in aanmerking komen, vindt Eyskens. 'Hij heeft alle kwaliteiten: romanschrijver, dichter, toneelschrijver, voordrachtgever ook.' Inhoudelijk is het zeer rijke literatuur, weet Eyskens.

'We mogen hem beschouwen als de grootste levende schrijver van de Nederlanden.' Bovendien is Lanoye ook maatschappelijk geëngageerd, zegt Eyskens. 'Hij komt uit voor zijn mening en vervult daardoor een belangrijke maatschappelijke rol. Het is geen schrijver die zich terugtrekt in een ivoren toren.'

Dat België en Nederland samenspannen, wil nog niet zeggen dat Lanoye de prijs ook zal winnen. Eerder werd ook Hugo Claus verschillende keren voorgedragen zonder de prijs te winnen.

Het Nobelcomité hanteert strikte regels voor de nominaties. Na de eerste ronde wordt uit de longlist een vijf- of zestal namen gedistilleerd die naar de tweede ronde gaan. Uit die shortlist wordt dan de laureaat gekozen.

(bron : De Standaard)