Siri Hustvedt - De vlammende wereld

Met mijn laatste bijdrage wil ik een bijzonder boek bespreken. Het is een roman, maar toch ook weer niet. De uitgever beschrijft het als een literaire thriller, maar zo heb ik het niet ervaren. De vlammende wereld is een uitvoerige karakterstudie over Harriet Burden, miskend kunstenares, die het kleine wereldje van de kunstkritiek een ferme hak wil zetten. Als vrouw van een bekende kunsthandelaar heeft ze steeds een zekere achting genoten, maar na de dood van haar man voelt ze zich vooral alleen met haar ideeën. Ze meent dat vrouwen in het algemeen en in de kunst in het bijzonder te weinig kansen krijgen. Ze zet dan ook een drieledig experiment op touw om de critici finaal te ontmaskeren.


De vlammende wereld vertelt het verhaal van Harriet vanuit het graf. Ze heeft een groot magazijn met kunst en een hele verzameling notitieboeken achtergelaten van waaruit haar geschiedenis fragmentarisch kan worden opgebouwd. Notities uit haar boeken worden afgewisseld met getuigenissen van haar familie, vrienden, critici, ... Het verhaal verloopt niet per se chronologisch, maar gaat wel terug naar haar jeugd met een overbeschermende moeder en een strenge vader. Ze trouwt met een man die haar ouders adoreren, maar hij zal haar meermaals bedriegen. Na zijn dood en een periode van diepe treurnis herpakt Harriet zich en stort zich op haar kunst. Ze leert ook een nieuwe man kennen, een tegenpool van haar overleden echtgenoot.

Ze huurt een groot magazijn waar ze artiesten een thuis verschaft. Zo ontstaat langzaam het idee om onder de naam van een jonge of onbekende kunstenaar haar werk aan de wereld te presenteren. Ze noemt het maskers en zal drie totaal verschillende karakters kiezen met wie ze samen haar werk zal maken. De eerste is een bedeesde jongeman die ze volledig kan kneden en precies doet wat ze vraagt. Hij laat zich het succes welgevallen en mag van Harriet met de eer gaan lopen, daar zij achter de schermen verborgen blijft. De tweede is een energieke, zwarte performancekunstenaar met wie ze het goed kan vinden. Hij is ook nog eens homofiel wat ervoor zorgt dat ze een heel spectrum van haar frustraties in hun werk kunnen steken, terwijl het ook blijft aanleunen bij zijn gevoelswereld.

De laatste kunstenaar heeft al naam gemaakt en leert ze bij toeval kennen. Als aan het licht komt dat Harriet achter de drie tentoonstellingen zit van de door haar gekozen kunstenaars, zal bijna niemand geloven dat ze zijn werk heeft gemaakt. Hij zal het immers nooit toegeven, in tegenstelling tot de anderen. Harriet voelt zich door hem bedrogen. Met haar undercoverproject daagde ze de hypocriete kunstcritici uit zich te laten kennen, maar uiteindelijk dreigt haar plan in elkaar te storten. Als de maskers vallen weet nog steeds niemand wie Harriet Burden echt is. In deze intrigerende roman wordt de lezer aangemoedigd zelf een beeld van haar te vormen.

De literaire lente 2014 van De Bezige Bij

De Bezige Bij stelt zijn nieuwe romans voor die in de lente zullen verschijnen. Naast een aantal heruitgaves vallen vooral nieuwe romans op van Siri Hustvedt (De vlammende zee) en Peter Terrin (Monte Carlo). AKO-literatuurprijs winnaar Peter Terrin verruimt zijn horizon met een roman over de entourage bij de Grand Prix van Monaco. Van Amoz Oz verschijnt Dezelfde Zee, zijn meest persoonlijke roman waar hij het voor het eerst heeft over de zelfmoord van zijn moeder. Veel wordt er verwacht van de nieuwe roman van de jonge Nederlandse belofte Daan Heerma van Voss (Het land 32). Ook een van de beste romans van James Salter (Lichtjaren) wordt in het Nederlands uitgegeven, na het relatieve succes van Alles wat is.

Siri Hustvedt - De zomer zonder mannen

Wat doet het met een vrouw (de vertelster Mia) wanneer zij door haar man (Boris) na dertig jaar huwelijk wordt ingeruild voor een 20 jaar jonger exemplaar met weliswaar slap maar glanzend bruin haar doch met echte borsten, een bril met smalle glazen en een scherp verstand ? De Pauze zoals Mia haar noemt doet haar in een ziekenhuis belanden waar zij door dokter S. psychiatrisch behandeld wordt. Om het  gebeuren te verwerken besluit zij de zomer in haar geboortedorp Bonden door te brengen waar zij haar moeder terugvindt en een aantal bijzondere vriendinnen van haar moeder ontmoet, vriendschap sluit met haar buurvrouw Lola en een poëziecursus geeft aan 7 puberende meisjes. Ze neemt er de tijd om te lezen, te schrijven en haar verleden te overpeinzen.        

De personages waarmee Hustvedt haar vertelster omringt, confronteren haar met de verschillende fases in haar eigen leven, de contacten met de tienermeisjes doen haar terugdenken aan haar eigen jeugd, in haar contact met de buurvrouw Lola en haar kleine kinderen herbeleeft zij haar eigen moederschap. Haar bejaarde moeder en vriendinnen doen haar nadenken over tijd en dood. Ze slaagt er in de loop van die zomer in te veranderen en haar eigen identiteit samen te puzzelen, los van degene die samengesmolten is met die van Boris. Hustvedt schetst een universeel portret van vier generaties vrouwen, hun pijn en hun kracht, en het nooit aflatende gevecht tussen de seksen.

'Het gaat er niet om dat er geen verschil is tussen mannen en vrouwen; het gaat erom hoeveel verschil dat verschil maakt en in welk kader wij dat willen plaatsen.'