Posts tonen met het label Daniel Kehlmann. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Daniel Kehlmann. Alle posts tonen

17 jan 2014

Daniel Kehlmann - F

Arthur Friedland is vader van drie zonen. Zijn oudste zoon Martin van zijn eerste vrouw en de identieke tweeling Iwan en Eric van zijn tweede vrouw. Tijdens hun jeugd neemt hij de jongens geregeld met op uitstap. Niet dat hij er veel plezier aan beleeft, hij voelt zich als vader hiertoe verplicht. Arthur heeft geen grote dromen of ambities tot ze op een dag naar een show van een hypnotiseur gaan. Deze maakt meer in Arthur los dan die kon vermoeden. Zo geeft hij publiekelijk toe dat hij zijn zoon Iwan het liefste ziet en zonder eerzucht door het leven gaat als ongepubliceerde schrijver. Geluk heeft hij nooit echt gekend. Verstrooid keren ze terug naar huis, maar de volgende dag is vader met de noorderzon verdwenen.

Arthur Friedland laat enkel nog van zich horen door de boeken die van zijn hand verschijnen. En die gaan niet onopgemerkt voorbij. Zijn debuut Mijn naam zij niemand is een existentiële roman die veel bijval kent. Het hoofdpersonage is een jonge man die de wereld in trekt. Hij doorstaat beproevingen maar het verhaal leidt nergens heen. Niet het hoofdpersonage maar wel de lezer die het allemaal gewillig volgt, lijkt in het centrum te staan. Er ontstaat een korte hetze als enkele lezers zich van het leven beroven met het boek in de hand.

Snel volgen meer romans die worden gewaardeerd, maar minder stof doen opwaaien. Zijn derde roman Aan de monding van de rivier gaat over het lot van een man dat zich telkens vertakt door beslissingen of toevalligheden van het geluk. Martin Friedland voelt zich enorm aangesproken door deze roman. Zijn leven lijkt zo te zijn gevormd dat hij geen pastoor was geworden als hij maar een leuke vrouw had gevonden die met hem had willen samenleven. Het geloof biedt hem nu houvast, maar zijn echte passie en verleiding ligt in ongezond eten en de Rubiks kubus, waarmee hij ooit het nationaal kampioenschap wil winnen.

Martin heeft een goed contact behouden met Iwan, de goedaardigste van de tweeling. Iwan die oprecht om Martin geeft en zelf een begaafd kunstenaar wil worden. Beiden hebben ze nog een ontmoeting met hun vader na diens eerste boeken zijn verschenen. Ze storten elkaar hun hart uit tot diep in de nacht en beloven de volgende dag terug samen te komen. Arthur is echter nergens meer te bekennen.

Eric heeft niet veel op van Martin en diens gehuichelde leven als pastoor. Met zijn vader wil hij helemaal geen contact meer. Hij leeft als een oppervlakkige miljonair in zijn villa met dure kunst aan de muren. Maar het is een leven van schijn. Als vermogensbeheerder heeft hij de laatste jaren al het geld van zijn cliënten verbrast en er is geen hoop meer dat het goed komt. Het is slechts een kwestie van tijd voor de politie aan zijn deur staat. Gevoed door zijn dagelijkse paranoia vervreemdt hij van zijn gezin, familie en collega's.

Iwan vindt het moeilijk om met zijn tweelingbroer te praten. Het is als een zelfgesprek, ze doorzien elkaar en dat maakt het moeilijk een geheim te bewaren. Daar Iwan de middelmaat niet kon overstijgen is hij gestopt met schilderen en kunsthandelaar geworden. Hij specialiseert zich in de verkoop van één bepaalde kunstenaar, Heinrich Eulenböck en creëert zo zijn eigen mythe.

Iwan heeft nog een ontmoeting gehad met de hypnotiseur Lindemann, die niet alleen zijn vader, maar ook hemzelf hypnotiseerde. Lindemann vertrouwde hem nog toe dat slechts zelden zich in een ziel iets fundamenteels in beweging laat zetten. De roman volgt de drie broers in een moment van gedeelde tijd waarbij de ondergang van de ene broer de redding van de andere zal bewerkstelligen.

Daniel Kehlmann heeft zich op korte tijd ontpopt tot een van mijn favoriete schrijvers. Na vorige maand Roem te hebben gelezen, kon ik amper wachten om aan deze roman te beginnen. De auteur heeft een eigenzinnige manier van schrijven met levensechte personages die zichzelf constant in vraag stellen. In F vereenzelvigt hij zich om beurten met elk van de drie broers, wat resulteert in verschillende schrijfstijlen en tempo's. Soms zinken de personages weg in een droomwereld wat de roman een extra dimensie geeft.

Daniel Kehlmann bezit de uitzonderlijke gave om zwaarwichtige thema's zoals geloof en vrije wil toch licht en aangenaam verteerbaar te maken. Verder schuwt hij het experiment niet, wat de roman spannend houdt. In F maakt hij ten volle gebruik van de eigenzinnige proza die Arthur Friedland de wereld in stuurt. Een filosofische roman en een pageturner kwamen nog nooit zo dicht bij elkaar.

14 dec 2013

Daniel Kehlmann - Roem

De Duitse schrijversbelofte Daniel Kehlmann heeft sinds vorige maand een nieuwe roman in de winkel liggen met de welluidende titel F. Daar ik er tot op heden nog niet in geslaagd ben deze te lezen, concentreer ik me dan maar op zijn eerder werk, met name zijn tweede roman Roem. Kehlmann oogstte heel wat succes met zijn debuut, Het meten van de tijd, maar koos voor zijn tweede roman een radicaal andere aanpak. Het pleit voor hem dat hij niet de zekere weg van het succes kiest, maar op zoek gaat naar nieuwe uitdagingen en nieuwe vertelvormen.

Roem verbindt negen ogenschijnlijk losse verhalen met een ragfijne rode draad. Hierbij kort enkele impressies.

Stemmen : een onbeduidende man met een verwaarloosbaar leven laat zich verleiden tot de aanschaf van een mobiele telefoon. Hij wordt echter gebeld door mensen die een zekere Ralf aan de lijn verwachten. Wat begint met ergernis ontaardt in een ware obsessie omtrent de mogelijkheid een nieuwe identiteit te kunnen aannemen.

Rosalie gaat sterven : een oudere vrouw krijgt te horen dat ze niet lang meer te leven heeft. Ze besluit zich in Zwitserland te laten inslapen. Gaandeweg krijgt ze twijfels en vraagt de schrijver van het verhaal te interveniëren. Ze is echter als personage volledig onderworpen aan de grillen van de verteller.

De uitweg : Ralf Tanners leven wordt op zijn kop gezet als zijn telefoon het laat afweten. Zijn sociale leven lijdt eronder en de bekende filmster duikt onder. Hij bezoekt een discotheek voor imitators waar niemand hem herkent. Deze anonimiteit bevalt hem zodanig dat hij enkele dagen van de radar verdwijnt. Dan merkt hij dat niemand hem heeft gemist en zijn plaats al is ingenomen.

Oosten : Een mollige vrouw die spannende boeken schrijft gaat in de plaats van een collega in op een uitnodiging om een niet nader genoemd land in het Oosten te ontdekken. Het hele gezelschap zal van begin tot eind in de watten worden gelegd. De trip valt tegen en ze raakt gescheiden van de groep. Hoe zal ze terug thuis komen als niemand haar verstaat en de batterij van haar telefoon is?

Er zijn verschillende redenen om deze negen verhalen onder de noemer roman en niet als verhalenbundel te catalogeren. Hoewel de eerste verhalen niets met elkaar te maken hebben, worden gaandeweg meer details van eerdere verhalen in het volgende verhaal verwerkt. Er is dus een zekere mate van kruisbestuiving. In tegenstelling tot een verhalenbundel dien je de verhalen dus in de vooropgestelde volgorde te lezen.

Er is een rode draad die als centraal thema door de verhalen loopt. Volgens eerdere recensies is het de deterministische rol van technologie en hoe die ons leven conditioneert. Volgens mij gaan ook de meeste verhalen, die zich allemaal in het heden afspelen, over mensen die zich in een uitzichtloze situatie bevinden en een ontsnappingsmogelijkheid krijgen voorgeschoteld. De vraag is hoe ze hiermee omgaan.

Daniel Kehlmann schreef met Roem een fantastische en onnavolgbare roman die op meerdere niveaus hoogt origineel is. De verhalen verschillen elk sterk van personages en thematiek, maar daar blijft het niet bij. De schrijver past voor sommige verhalen zijn schrijfstijl aan, zodat dat personage een unieke identiteit krijgt.

Meestal blijft hij afstandelijk, als een rake observator, maar sporadisch kruipt de schrijver ook echt in de huid van zijn personage. Zijn ongebreideld analytisch vermogen heft deze roman naar eenzame hoogten. Nog in de wolken van deze roman, kan ik amper wachten tot ik zijn nieuwe roman te lezen krijg.