Peter Verhelst - Geschiedenis van een berg

Peter Verhelst is misschien wel een van de meest onderschatte Nederlandstalige schrijvers van zijn generatie. Het lezen van zijn verhalen is steeds een ware beleving. Met elke nieuwe roman weet hij op uitzonderlijke wijze een wereld te creëren die ons zowel verbaast als inspireert. Dat is met Geschiedenis van een berg niet anders. Wat wel verschilt is de stijl, minder poëtisch dan we van hem gewend zijn, maar meer direct omdat het verhaal dat ook verlangt. Dat is in al zijn fantasie ook enorm kritisch voor de rol van de mens in de geschiedenis, nl. die van overheerser. Het is als lezer dan ook niet mogelijk om onverschillig te blijven bij de gruwelijkheden die de mens in deze kritische novelle tentoon spreidt.   

De mens heeft een droomland gecreëerd waar allerhande attracties hen tot vermaak dienen. In shows voeren ze dieren op die ze met langzaam hebben omgevormd tot mensen. Ze hebben hen meer met harde hand dan met veel geduld geleerd hun dierlijke instincten af te zweren.

 

Ze zijn de dieren gaan halen in hun natuurlijke biotoop. Ze hebben hen ontvoerd uit hun familie en op een lange tocht door de woestijn en over het water meegenomen. Zij die niet in het gareel liepen of de zware beproevingen onderweg niet aankonden, werden onverbiddelijk afgemaakt. 

 

In droomland werden ze niet meteen aan de toeschouwers overgeleverd, maar maakten ze deel uit van een programma om hen om te vormen tot mensen. Ze moesten menselijke manieren leren, met elkaar communiceren en opdrachten uitvoeren. Ze werden door de mens beoordeeld op hun aanpassingsvermogen. Degene die zich het best heeft getransformeerd mag zich mens noemen met de daarbij horende privileges. 

 

Ook voor de mindere leerlingen is er een rol weggelegd. Zij mogen de mensen dienen door onderhoudstaken in  het recreatiepark of op te treden in de populaire show die de evolutie van het dier naar een mens belichaamt. Opstandige dieren kunnen zomaar verdwijnen en er worden steeds nieuwe dieren ingevoerd. 

 

Er zit ook een intrige met een hoofdrolspeler in dit verhaal. Hij zal meewerken aan het succes van droomland, maar zal ook een hand hebben in de ondergang ervan. Hij zal zijn familie verloochenen, maar nooit volledig vergeten waar hij vandaan komt.

 

Peter Verhelst - De allerlaatste caracara ter wereld

Peter Verhelst is dichter, romanschrijver en theatermaker. Hij verwierf in 2000 bekendheid met zijn roman Tongkat waarvoor hij de Gouden Uil in ontvangst mocht nemen. Zijn romans worden gekenmerkt door een esthetische samenvloeiing van proza en poëzie waarbij vaak een duidelijke verhaallijn ontbreekt. Na het fantastische Tongkat en het apocalyptische Zwerm, stort ik me zonder vooroordeel op zijn nieuwste, De allerlaatste caracara ter wereld, een broeierige eilandvertelling en tevens liefdesnovelle.

De hoofdrol is (uiteraard) weggelegd voor het eiland in al zijn pracht en geheimen. Dokter Victor Duval, arts en jarenlang geleden naar hier uitgeweken, raakt in de ban van de eilandbewoonster Cassandra Vital. Zij is haar geliefde verloren en speurt op het strand als een standbeeld dagen lang de horizon af. Cassandra is ook de dochter van Madame, uitbaatster van een koffiehuis, die haar werd ontnomen bij de geboorte en ter adoptie werd gegeven aan de familie Vital. Nadat Cassandra een maand lang aan het water heeft gestaan, beginnen er vreemde dingen te gebeuren.

Niet alleen vissen, maar ook vrouwen en kinderen spoelen zonder verklaarbare reden aan op het eiland. De commissaris besluit dat de veiligheid in het gedrang is en sluit ze allen, met Cassandra, preventief op. Het leger komt zich zelfs ostentatief posteren op het eiland. Priester Patrix Coriolan verzet zich hiertegen en laat de hele gemeenschap een dienst bijwonen, waarbij de opsluiting van deze vrouwen (en kinderen) wordt aangeklaagd.

Victor Duval wordt verliefd op Cassandra en bezoekt haar elke dag in de gevangenis. Hoewel Cassandra en de andere vrouwen niet spreken, er is een diepte waar hun tong is, heeft hij genoeg aan enkele aanrakingen om van haar te blijven dromen. Victor merkt ook als eerste dat de aangespoelde vrouwen de gevaarlijke caracarawind die waait op het eiland kunnen manipuleren. 

In dit prachtig werkstuk van slecht 150 pagina's springt Peter Verhelst frivool om met symboliek, tijd en ruimte als blijkt dat het verleden van Duval en de geschiedenis van het eiland met elkaar verbonden zijn.