Jens Christian Grondahl - Voordat we afscheid nemen

In zijn nieuwe roman wijkt Jens Christian Grøndahl af van zijn gekende thema's. De etnische afkomst van het hoofdpersonage Barbara is slechts een gegeven dat geen verdere invloed heeft op het verhaal. Ze is van Indische afkomst en op jonge leeftijd geadopteerd door een Deens gezin. Op later leeftijd zal ze wel naar Calcutta reizen om antwoorden te zoeken, maar daar geland weet ze al niet meer wat ze dacht te vinden. Het leidmotief van deze roman is ontegensprekelijk de grote leeftijdsdrempel tussen Barbara en Marcus. Na acht jaar samen laat Marcus haar op de Akropolis in de steek. Hij wil niet dat ze verder samenleeft met een alsmaar ouder wordende man, hij is al in de zestig, terwijl zij nog de leeftijd heeft om opnieuw te beginnen.

 

Barbara is er het hart van in. Ze wil helemaal niet opnieuw beginnen of kinderen krijgen met een jongere man, maar Marcus is niet van zijn idee te brengen. De breuk is abrupt en ze verlaat hun gezamenlijke woonst in Kopenhagen om terug bij haar moeder in te trekken. Die is ook alleen en werd verlaten omwille van haar overmatig drankgebruik. Het lukt Barbara om langzaam een eigen leven op te bouwen. Ze leert zelfs nieuwe vrienden kennen die haar op sleeptouw nemen. Ondanks diverse bekoringen is ze niet geneigd in te gaan op verschillende avances van potentiële nieuwe levenspartners. Tot ze Asger ontmoet.

 

Deze viriele dertiger brengt haar aan het twijfelen. Hij is immers bereid alles voor haar op te geven. Zijn huwelijk en zijn gezinsleven, hij heeft twee kinderen. Hun kus maakt haar ingeslapen begeerte terug wakker. Met moeite wijst ze hem af, maar ze blijft twijfelen tot op het moment dat ze een telefoontje van een kennis krijgt dat Marcus in Brussel woont. Hij is oud en ziek en weigert de behandeling voor prostaatkanker. Zijn ziekte en ouderdom zorgen ervoor dat hij niet meer als fotograaf de wereld kan rondreizen. Hij ziet dan ook weinig zin in een verlengd bestaan.  

 

Barbara twijfelt geen seconde en zegt haar nieuwe leven op. Ze reist naar Brussel en treft daar een oude, misnoegde man die ze met moeite kan overtuigen dat hij haar fout heeft ingeschat. De weinige tijd die hen nog samen rest, wil ze optimaal benutten. Ze zal hem niet meer verliezen.

 

Voordat we afscheid nemen beschrijft het dagdagelijkse leven in al zijn facetten, wat in het begin soms wat saai kan overkomen. Naarmate je verder leest merk je echter dat deze roman handelt over het echte leven: waar we vandaan komen, waar we naartoe gaan en de keuzes die we onderweg maken. Het verhaal is geschreven in een klassieke stijl zoals we die ook kennen van bv. Ian McEwen met veel oog voor detail en de dagelijkse beslommeringen van de mooi uitgewerkte personages. Bovenal is Voordat we afscheid nemen een meeslepende roman over vechten tegen hardnekkige vooroordelen en onvoorwaardelijke liefde.

Jens Christian Grondahl - De tijd die nodig is

Op zakenreis in Stockholm krijgt Ingrid, die zichzelf op dat moment nog beschrijft als 'single, geslaagd, in sommige ogen zelfs mooi', telefoon van de politie: haar vijftienjarige zoon Jonas is gearresteerd. Hij en enkele maten hebben een allochtone jongen in elkaar geschopt, die er met een hersenschudding van af is gekomen. Dat doet voor Ingrid niks af aan het verderfelijke voorval, en ze haast zich naar Kopenhagen, achtervolgd door 'haar hypothetische fantoom-Marokkaan in een rolstoel'. Op dat moment is het donderdag. In de korte tijdspanne tot zondag wordt ze door het heden in snelheid gepakt, terwijl ze langzaam haar verleden overdenkt.

 

Er schuilt overigens meer dan één vrouw in Jens Christian Grøndahl. Want Ingrids leven weerspiegelt op pijnlijke wijze dat van de generaties vóór haar. Haar grootmoeder Ada ging weg bij haar man om zich in de armen van een dichter aan de literatuur te wijden. Haar moeder Berthe, liet - snakkend naar de afwezige Ada - haar gezin in de steek om correspondente te worden in Rome. En op haar beurt verliet Ingrid de cocon van man en zoon voor de veel oudere Frank. Die bleef zelf getrouwd, dus is ze al acht jaar zijn minnares. Ergens onderweg raakte Ingrid daarbij het contact met Jonas kwijt: 'Hij moet van haar zijn weggegleden terwijl zij met iets anders bezig was.'

 

De zogenaamd vrijgevochten keuzes van grootmoeder, moeder en dochter smaken bitter, nu ze alledrie een zekere leeftijd hebben bereikt: 'Er ligt geen wijsheid in oud worden, maar wel de autoriteit van het onherstelbare, en de herinnering aan je beste jaren.'

 

Van zoveel harde waarheid word je niet vrolijk, maar - als dat een troost mag zijn - Grøndahl giet ze in bijzonder straffe literatuur.

Jens Christian Grondahl - Dat weet je niet

Een boek over een koppel dat al een kwarteeuw gelukkig getrouwd is: veel meer heeft de Deense  schrijver Jens Christian Grondahl niet nodig om van Dat weet je niet en boeiend verhaal te maken. David is advocaat, Emma is kunstenaar. Beiden zijn in raketvaart op weg naar de vijftig maar lijken daar verder weinig last van te hebben:
“Een mooi huis, een gewilde postcode. Een huwelijk dat standhield terwijl iedereen ging scheiden. Een geslaagd leven waarin de bewegingen werden herhaald in het vertrouwen dat hun kracht en hun richting over alle leemtes heen kon springen, over alle onverklaarbare aanvallen van afwezigheid.” Ze zijn Gelukkig met elkaar. En we vertellen geen groot geheim als we verklappen dat ze dat blijven tot op de laatste bladzijde.

Natuurlijk zijn er de muizenissen, de kleine oorlogen, en die hebben in dit boek vaak met ‘identiteit’ te maken. De Britse Emma is David na haar studies gevolgd naar Denemarken. David heeft dan weer alle banden met zijn Joodse roots doorgeknipt. Eigenlijk vinden ze hun afkomst irrelevant. “Kijk naar de bomen”, zegt David. “Hoe hoger de boom is, hoe groter de afstand tussen de kruin en zijn wortels. Een gelukte boom is een boom die mettertijd weg groeit van zijn wortels.” Maar dan graveert een of andere onverlaat een hakenkruis in hun brievenbus. En kort daarop brengt hun enige dochter Zoë haar Pakistaanse vriend Nabeel mee naar huis.

De intrede van Nabeel brengt onrust in huisje Weltevree. Zonder dat zijn gedrag daar ook maar enige aanleiding toe geeft, de jongen is zo ongeveer de Deens-Pakistaanse versie van de ideale schoonzoon. Maar had Zoë haar liefje vooraf niet moeten inlichten over haar vaders Joodse wortels? Hoe is het mogelijk dat het gesprek tussen het voorgerecht en de eend bij de Palestijnse kwestie belandde? En waarom doet het diner David heel de tijd denken aan zijn eerste bezoek aan zijn schoonmoeder, die toen begon te zeuren over haar vader die officier van de Britten in Palestina was geweest?

“Een lezer verweet me dat ik geen radicale jood en radicale moslim heb opgevoerd”, zei de auteur onlangs in een gesprek met De Standaard. “Hij vond dat mijn personages te lief zijn voor elkaar. Ik had geen interesse in die dynamiek. Ik wil doodgewone mensen laten zien binnen deze wereld waarin iedereen de mond vol heeft van botsende culturele identiteiten. Wanneer media praten over de clash tussen Oost en West blijft de taal veelal abstract. Maar de betrokkenen zijn mensen van vlees en bloed, individuen met een familie, kinderen. Ik wilde die persoonlijke, intieme dimensie brengen.’

Daar is Grøndahl meer dan in geslaagd. Zijn personages zijn mensen van vlees en bloed: als lezer heb je maar weinig verbeelding nodig om in hun schoenen te gaan staan.

Recensie van Thomas Blommaert

Artikel 'De geur van wondvocht' van Alexander Van Caeneghem in Streven (mei 2011) 

http://www.streventijdschrift.be/artikels/11/CaeneghemGrondahl.htm

Jens Christian Grondahl - Lucca

 

Jens Christian Grondahl (1959) is een van de succesvolste Deense schrijvers van dit moment. Hij is de afgelopen jaren in Nederland bekend geworden met een aantal romans die met elkaar gemeen hebben dat ze gaan over de vraag wat liefde is. Dat klinkt algemeen maar Grøndahls stijl is zozeer doortrokken van melancholie en zijn personages onderwerpen zich aan zulke diepgaande zelfanalyses dat zijn boeken je niet onberoerd laten. Ook in ‘Lucca’ (1998) is het inwisselbare en het vergankelijke van de liefde het onderwerp. De vrouwelijke hoofdpersoon Lucca, verliest bij een auto-ongeluk haar gezichtsvermogen. Zij en haar arts beginnen elkaar hun levensgeschiedenissen te vertellen. Zij ervaren hoe vluchtig intimiteit kan zijn en hoe eenzaam liefde en afscheid. Dat alleen de troost van de verhalen die ze uit hun leven kunnen smeden resteert.


In de Villa VPRO interviewt Michael Zeeman Jens Jens Grondahl naar aanleiding van de verschijning van zijn boek Veranderend Licht :